Sửa đổi Luật Thủ đô tạo “bệ phóng” cho Hà Nội phát triển

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh phát biểu tại Hội thảo khoa học Phát triển hệ thống đường sắt đô thị Hà Nội và TP Hồ Chí Minh ngày 17/1/2024 - hội thảo nhằm lấy ý kiến hoàn thiện Luật Thủ đô (sửa đổi).

Xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ cho Hà Nội

Nói như Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, đây là dự án Luật có tầm quan trọng đặc biệt vì Hà Nội là một đô thị đặc biệt và là Thủ đô của cả nước. Đô thị đặc biệt có thể có nhiều nhưng Thủ đô chỉ có một. Theo đó, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) phải thể chế hóa được Nghị quyết của Trung ương về vị trí, vai trò, định hướng, nhiệm vụ phát triển của Hà Nội với tầm nhìn dài hạn, thúc đẩy tạo động lực dẫn dắt cho cả nước. Thực chất, đây là đạo luật về cơ chế đặc thù, về giao quyền, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, sự giám sát và kiểm tra của các cơ quan cấp trên và Nhân dân để Hà Nội phát triển đột phá, từ đó tạo động lực dẫn dắt cả vùng, cả nước.

TP Hà Nội là Thủ đô của cả nước, là hình ảnh đại diện cho cả quốc gia, mang tính hình mẫu, đóng vai trò dẫn dắt và có sức lan tỏa nhằm thúc đẩy sự phát triển của cả nước. Hà Nội phải đi trước, phát triển cao hơn mức yêu cầu chung của đất nước. Vì vậy, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cần có những cơ chế, chính sách thực sự đặc thù, mang tính riêng biệt, nhằm tạo ra thể chế thuận lợi cho Thủ đô để thu hút các nguồn lực cho phát triển. Điều quan trọng nhất khi sửa đổi Luật Thủ đô là phải đem lại giá trị thực chất, phân quyền mạnh mẽ cho Hà Nội. Phân quyền cho Hà Nội cũng chính là tháo gỡ các nút thắt cản trở, vướng mắc để tạo động lực mới cho Thủ đô nói riêng và đất nước nói chung tiến lên.

Thực hiện nhiệm vụ đề xuất xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) theo Nghị quyết Đại hội lần thứ XVII Đảng bộ TP, từ năm 2021, Hà Nội đã tiến hành việc tổng kết thi hành Luật Thủ đô năm 2012 và đề xuất chính sách xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi). Thành ủy Hà Nội đã thành lập Ban chỉ đạo; UBND TP thành lập Tổ công tác xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) để lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai nhiệm vụ tổng kết thi hành Luật và xây dựng hồ sơ dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi).

Thời gian qua, sau khi được Quốc hội thống nhất đưa dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) vào chương trình xây dựng Luật, pháp lệnh của Quốc hội, TP Hà Nội đã tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo, tọa đàm, lấy ý kiến đóng góp của nguyên lãnh đạo TP; các chuyên gia, nhà khoa học, cử tri và Nhân dân Thủ đô đối với toàn bộ dự thảo Luật.

Từ đó, Tổ công tác xây dựng Luật đã tiếp thu nhiều ý kiến đóng góp quý báu, có giá trị thiết thực cả về lý luận và thực tiễn; giúp TP tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) với những quy định đặc thù, vượt trội, hiệu lực, hiệu quả, tạo thể chế thuận lợi để xây dựng, phát triển Thủ đô “Văn hiến, Văn minh, Hiện đại”.

Dự thảo Luật là kết quả của quá trình phối hợp trong một khoảng thời gian dài nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện giữa TP Hà Nội, Bộ Tư pháp và các cơ quan có liên quan.

Quá trình dự thảo Luật được Quốc hội xem xét, UBND TP Hà Nội đã chỉ đạo các Sở, ban, ngành TP tham gia, phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp trong việc giải trình, thuyết minh về dự án Luật; bám sát các cơ quan thuộc Quốc hội, Bộ, ngành Trung ương để báo cáo giải trình, làm rõ về dự án Luật.

Dự thảo Luật xây dựng dựa trên 5 quan điểm chỉ đạo: thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng, phát triển Thủ đô; quy định các cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và tuân thủ Hiến pháp năm 2013; bám sát 9 nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua; chi tiết, cụ thể hóa tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù trong Luật để áp dụng được ngay; kế thừa, phát triển các quy định đang phát huy tác dụng tốt của Luật Thủ đô 2012 đã được thực tiễn kiểm nghiệm; luật hóa các cơ chế, chính sách đặc thù đang thí điểm cho các tỉnh, TP trực thuộc Trung ương phù hợp với Thủ đô.

Hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được chuẩn bị rất công phu, nghiêm túc với hàng chục đầu tài liệu, hơn 1.500 trang. Ngoài các tài liệu quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trong hồ sơ của dự thảo Luật còn kèm theo Bản thuyết minh chi tiết về từng quy định, chính sách được đề xuất trong dự thảo Luật và dự thảo Kế hoạch triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi), trong đó dự kiến các công việc, phân công trách nhiệm và tiến độ triển khai thực hiện sau khi Luật được ban hành.

Hội thảo khoa học “Góp ý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)” do Đảng ủy Khối các trường đại học, cao đẳng Hà Nội, Sở Tư pháp TP Hà Nội phối hợp với Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức ngày 1/8/2023.

Nhiều điểm mới, mang tính đột phá

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Sáu gồm 7 Chương, 59 Điều (tăng 3 Chương và 32 Điều so với Luật Thủ đô hiện hành) đã thể hiện đầy đủ, toàn diện 9 nhóm chính sách mà Chính phủ trình Quốc hội khi lập đề nghị xây dựng Luật. Trong đó, có nhiều nội dung mang tính đột phá, đặc thù; nhiều nội dung thể hiện sự kế thừa, bổ sung và phát triển hơn so với Luật Thủ đô hiện hành. Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng đã bổ sung một số chính sách mới để bảo đảm đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước trên địa bàn Thủ đô.

Phạm vi của Luật Thủ đô mới toàn diện, bao quát trên hầu hết các lĩnh vực, không chỉ quy định về các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thủ đô trong một số lĩnh vực như trước đây mà còn quy định về tổ chức chính quyền địa phương và việc phân quyền cho chính quyền địa phương trên địa bàn Thủ đô cũng như việc liên kết, phát triển vùng Thủ đô. Với phạm vi điều chỉnh như vậy, Luật Thủ đô mới sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc và tạo động lực mới trong xây dựng, bảo vệ, phát triển Thủ đô theo hướng toàn diện và bền vững, xứng đáng với vị trí, vai trò của Thủ đô trong tiến trình phát triển đi lên của đất nước.

Trong các quy định về phân cấp, phân quyền, dự thảo Luật đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền TP trong việc quyết định một số nội dung thuộc lĩnh vực tổ chức bộ máy. Đây là bước đột phá quan trọng, tạo tiền đề, cơ sở để TP có thể chủ động hoàn thiện bộ máy tổ chức và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức để bảo đảm thực hiện có hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù được giao trong dự thảo Luật.

Dự thảo Luật quy định phân quyền cho HĐND TP quyết định thành lập, tổ chức lại, giải thể cơ quan chuyên môn đặc thù. TP Hà Nội được chủ động quyết định về biên chế căn cứ theo yêu cầu công việc, khả năng cân đối ngân sách của Thủ đô cho phép UBND, Chủ tịch UBND TP phân cấp, ủy quyền cho cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận, huyện hoặc cho người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập…

Quy định về tăng cường tổ chức, bộ máy của HĐND TP, tăng thẩm quyền Thường trực HĐND TP cũng là một trong những nội dung mới của dự thảo Luật.

Về cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài; chế độ tiền lương, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức Thủ đô, dự thảo Luật quy định cụ thể về đối tượng thu hút, chế độ đãi ngộ nhân tài như tuyển dụng không qua thi tuyển, xếp lương, bổ nhiệm vào chức vụ lãnh đạo; được ký hợp đồng làm việc hoặc đảm nhiệm chức vụ quản lý, điều hành tại các đơn vị sự nghiệp công lập; được ký hợp đồng làm việc thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực khoa học công nghệ, y tế, giáo dục.

Bên cạnh phân quyền về tổ chức, bộ máy, dự thảo Luật Thủ đô còn là hệ thống đồng bộ những quy định phân quyền, cơ chế đặc thù rất mạnh mẽ về quy hoạch xây dựng, về đầu tư, về văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, nông nghiệp, nông thôn, bảo vệ môi trường.

Quy định cơ chế tập trung, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư của Nhà nước bao gồm: nguồn lực tài chính - ngân sách công, quản lý, khai thác hiệu quả tài sản công; thu hút nguồn lực đầu tư xã hội với các cơ chế hợp tác công tư mới, thu hút nhà đầu tư chiến lược, ưu đãi đầu tư. Đặc biệt, việc quy định cơ chế phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) đối với các các tuyến đường sắt đô thị trong dự thảo Luật Thủ đô được kỳ vọng sẽ là cơ chế đột phá để sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai cho đầu tư phát triển; đầu tư phát triển các đô thị mới, cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị trung tâm của Thủ đô.

	Góp ý về quản lý, khai thác tài sản công trong lĩnh vực văn hóa, thể thao
	Hà Nội: đẩy mạnh thông tin, truyền thông dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)
	Quy hoạch và bảo đảm thực hiện trong Luật Thủ đô (sửa đổi)