Đổi mới tư duy, xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) với tầm nhìn dài hạn

Một góc phường Yên Hòa, Hà Nội. Ảnh Khánh Huy

Xây dựng Luật Thủ đô theo hướng tạo ra khung chung

Chia sẻ trong buổi làm việc với Bộ Tài chính, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, có 2 nhóm vấn đề lớn cần giải quyết trong xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), trong đó quan trọng nhất là cơ chế để huy động được nguồn lực cho Thủ đô. Với ý tưởng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm thì phải có nguồn lực, đặc biệt là tài chính và con người. Phải làm sao để tạo được khung linh hoạt để thu hút tối đa nguồn lực. Nhóm vấn đề lớn thứ 2 là phân cấp, phân quyền triệt để, trao thẩm quyền cho Thủ đô để chính quyền Thủ đô tự quyết trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc phù hợp với Hiến pháp và loại trừ lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo.

Nhắc lại ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội mới đây; theo đó, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này phải được tiếp cận với tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn, tạo cơ sở pháp lý vượt trội đủ mạnh để Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế đặc thù, mạnh dạn thí điểm những mô hình mới, cách làm mới, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú chỉ rõ, cần tiếp cận xây dựng Luật theo hướng tạo ra khung chung, không đi vào chi tiết các cơ chế, chính sách.

Tại buổi làm việc, đại diện các đơn vị chuyên môn của Bộ Tài chính và Đoàn công tác đã trao đổi, cho ý kiến về các cơ chế, chính sách trong sửa đổi Luật Thủ đô liên quan đến lĩnh vực tài chính như quản lý, sử dụng tài sản công; huy động nguồn lực tài chính; thu hút đầu tư, ưu đãi; liên kết vùng; thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao…

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm tán thành với cách tiếp cận theo hướng Luật Thủ đô (sửa đổi) chỉ quy định những vấn đề khung nhất, để Hà Nội trên cơ sở đó căn cứ vào tình hình thực tế để triển khai thực hiện. Thứ trưởng Bộ Tài chính đề nghị xác định những cơ chế, chính sách tốt nhất cho Hà Nội để đưa vào Luật, tạo động lực tăng trưởng mới cho TP Hà Nội, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số và giải quyết các “điểm nghẽn” mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ.

Trên tinh thần đó, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm đề nghị rà soát các luật vừa được Quốc hội thông qua, những cơ chế, chính sách vượt trội đã được quy định, áp dụng chung thì không quy định lại trong Luật Thủ đô. Đồng thời, rà soát các cơ chế đặc thù, vượt trội khác đã được áp dụng riêng cho các địa phương, xác định những nội dung phù hợp cho Thủ đô Hà Nội để đưa vào Luật; bổ sung các cơ chế đặc thù, vượt trội chưa được quy định trong các nghị quyết hay trong luật đã được ban hành để tạo sự phát triển bứt phá cho Thủ đô trong giai đoạn tới. Cùng với đó, cần đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cho rằng, thay vì tập trung vào các cơ chế, chính sách quá cụ thể, chi tiết, cần tập trung xác định những cơ chế, chính sách để triển khai các nhiệm vụ trước mắt của Thủ đô như xây dựng, ban hành và triển khai thực hiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số. Bên cạnh đó, tán thành với ý kiến đề xuất xác định Hà Nội như một “Phòng thí nghiệm về thể chế” cho cả nước.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, một chính sách của Thủ đô sẽ ảnh hưởng không chỉ đến người dân ở Thủ đô mà còn ở các địa phương khác. Do đó, cơ chế thử nghiệm thể chế ở Thủ đô nên đặt ra ở thời điểm hiện nay. Song, đi kèm với việc giao quyền mạnh cho Thủ đô, có cơ chế để TP chủ động triển khai các cơ chế, chính sách, thử nghiệm mới về thể chế; cần có các cơ chế về kiểm soát rủi ro, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình.

Trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền toàn diện hơn cho Hà Nội

Đảng ủy UBND TP Hà Nội xác định mục tiêu sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện thể chế đặc biệt, vượt trội, ổn định và có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Hà Nội. Luật Thủ đô (sửa đổi) hướng tới xây dựng khuôn khổ pháp lý để Thủ đô phát huy vai trò trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Bắc và cả nước.

Tinh thần xuyên suốt của dự thảo Luật là "trao quyền mạnh hơn - phân cấp, phân quyền toàn diện hơn - trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn". Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là việc riêng của Hà Nội mà là trách nhiệm chung của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương trong tháo gỡ các rào cản pháp lý, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Dương Đức Tuấn cho biết, theo đề xuất, Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến gồm 5 chương, 41 điều, thể chế hóa 4 nhóm cơ chế, chính sách với 31 cơ chế cụ thể. Trọng tâm là khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô và giá trị ưu tiên áp dụng của Luật Thủ đô trong hệ thống pháp luật; tiếp tục phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền TP trong các lĩnh vực tổ chức bộ máy, biên chế, tiền lương, chính sách thu hút và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Về thẩm quyền, dự thảo Luật tiếp tục phân quyền mạnh mẽ, toàn diện cho Thủ đô được chủ động, tự quyết, tự chịu trách nhiệm trong các lĩnh vực. Cụ thể, chủ động quyết định về tổ chức, bộ máy, biên chế, tiền lương, thu nhập; chính sách phát triển, thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, giao quyền xây dựng, ban hành thể chế, chính sách: TP được trình dự án luật, nghị quyết của Quốc hội; được ban hành quy định chi tiết để thi hành các luật, nghị quyết của Quốc hội khác với quy định của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương; đồng thời được thí điểm về thể chế khác luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa được được pháp luật quy định.

TP cũng được chủ động trong cơ cấu thu, chi ngân sách; quyết định các khoản tín dụng, lập các quỹ tài chính để phục vụ đầu tư phát triển. Trong đó, giao thẩm quyền toàn diện TP trong phê duyệt dự án đầu tư, phương thức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu, cơ chế thông thoáng, linh hoạt về giải ngân đầu tư. Quyết định các hình thức xã hội hóa, hợp tác công - tư, cơ chế mới trong khai thác tài sản công, công trình, hạ tầng công.

Cùng với đó, giao TP chủ động ban hành cơ chế quản lý, sử dụng, khai thác tài nguyên rừng, tài nguyên nước, tài nguyên khác; được chủ động quyết định cơ cấu sử dụng đất, việc chuyển đổi cơ cấu đất nông nghiệp và đất khác; biện pháp tái điều chỉnh đất đai; biện pháp bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất.

Về quản trị và phát triển, dự thảo Luật chú trọng đổi mới phương thức quản trị Thủ đô hiện đại dựa trên công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo; đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. TP được trao quyền chủ động ban hành cơ chế, chính sách và mô hình phát triển mới trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa, an sinh xã hội; chủ động áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế và ban hành tiêu chuẩn riêng phù hợp với yêu cầu phát triển Thủ đô.

Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng hướng tới việc định hình rõ thể chế liên kết phát triển Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và vùng Trung du, miền núi phía Bắc, với Hà Nội là hạt nhân và trung tâm điều phối. Theo đó, đề xuất thành lập Ủy ban điều phối phát triển Vùng Thủ đô và Quỹ phát triển vùng nhằm huy động, phân bổ và điều phối nguồn lực cho các chương trình, dự án liên kết vùng, xử lý các vấn đề liên vùng như hạ tầng, môi trường, an toàn thực phẩm.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Dương Đức Tuấn cho biết, về lộ trình xây dựng Luật, UBND TP đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan, thành lập Tổ soạn thảo, tổ chức nhiều cuộc họp, hội thảo và báo cáo xin ý kiến lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Theo kế hoạch, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua trong năm 2026. Dự kiến tháng 4/2026, trình Quốc hội thông qua dự án Luật và tiếp thu, chỉnh lý hồ sơ dự án Luật trong kỳ họp.

	Hà Nội hoàn thiện hành lang pháp lý cho khu công nghệ cao
	Tuân thủ hôm nay - Thành công ngày mai
	Văn hoá tuân thủ pháp luật - nền tảng kỷ cương cho kỷ cương vươn mình của Việt Nam