Du lịch xanh: Từ chủ trương đến thực tiễn ở vùng ven đô

Du khách trải nghiệm du lịch xanh tại xa Đa Phúc. Ảnh PV

Xã Đa Phúc, TP Hà Nội – đơn vị hành chính mới được thành lập theo Nghị quyết số 1656/2025/UBTVQH của Ủy ban Thường vụ Quốc hội - đang được xem là một trong những địa phương tiên phong hiện thực hóa định hướng này bằng những bước đi cụ thể, bài bản.

Định hướng chiến lược

Địa bàn xã Đa Phúc được bao quanh bởi sông Cầu và sông Cà Lồ, tạo nên hệ thống bãi bồi màu mỡ, cảnh quan hoang sơ, thơ mộng, gắn liền với nền văn minh lúa nước lâu đời. Vì thế, đây vùng đất hội tụ nhiều di sản văn hóa, di tích lịch sử và lễ hội truyền thống đặc sắc, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân địa phương.

Theo đánh giá của PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, trong nhiều bài viết về kinh tế vùng và phát triển bền vững, các khu vực ven đô Hà Nội có lợi thế hiếm có khi hội tụ đủ ba yếu tố: sinh thái – văn hóa – cộng đồng. “Vấn đề không phải là có tài nguyên hay không, mà là tổ chức khai thác thế nào để tài nguyên trở thành giá trị kinh tế dài hạn mà không bị hủy hoại”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Đa Phúc lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định phát triển du lịch xanh, du lịch nông thôn và du lịch trải nghiệm là một trong những định hướng trọng tâm. Cụ thể hóa chủ trương này, ngày 15/1/2026, UBND xã Đa Phúc ban hành Kế hoạch số 19/KH-UBND về tổ chức Chương trình “Du lịch xanh Đa Phúc – River Camping”.

Chương trình không đơn thuần là một sự kiện quảng bá, mà được thiết kế như bước khởi đầu cho chuỗi sản phẩm du lịch xanh, gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền địa phương – cộng đồng dân cư – DN du lịch và các tổ chức lữ hành. Ba mục tiêu xuyên suốt của chương trình gồm: quảng bá tiềm năng và hình ảnh Đa Phúc; hình thành sản phẩm du lịch đặc sắc dựa trên lợi thế bản địa; và nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của du lịch trong phát triển kinh tế – xã hội bền vững.

Điểm nhấn của “Du lịch xanh Đa Phúc – River Camping” là việc kết nối các giá trị di sản văn hóa – lịch sử với các hình thức trải nghiệm hiện đại, thân thiện môi trường... Theo TS Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), du lịch nông nghiệp chỉ thực sự bền vững khi người dân địa phương đóng vai trò trung tâm. Du khách ngày nay không chỉ muốn ngắm, mà muốn chạm, muốn làm, muốn hiểu câu chuyện phía sau sản phẩm. Các địa phương cần gắn du lịch với chuỗi giá trị nông nghiệp xanh.

Từ mô hình địa phương đến bức tranh tổng thể du lịch xanh của Hà Nội

Việc xã Đa Phúc lựa chọn phát triển du lịch xanh, du lịch nông thôn và du lịch trải nghiệm không phải là một hướng đi đơn lẻ, mà nằm trong dòng chảy chung của chiến lược tái cấu trúc không gian du lịch Hà Nội theo hướng bền vững, cân bằng và giàu bản sắc. Trong những năm gần đây, Thủ đô đã chứng kiến sự hình thành và lan tỏa của nhiều mô hình du lịch mới, từng bước thoát khỏi tư duy “tham quan - chụp ảnh - tiêu dùng ngắn hạn”, chuyển sang phát triển dựa trên trải nghiệm, văn hóa và cộng đồng.

Tại khu vực Ba Vì, các mô hình du lịch nông nghiệp - sinh thái gắn với đồng bào dân tộc Dao đã trở thành điểm sáng. Du khách không chỉ tham quan trang trại hữu cơ, trải nghiệm canh tác nông nghiệp sạch, mà còn được hòa mình vào không gian văn hóa bản địa thông qua các hoạt động như tắm lá thuốc người Dao, ẩm thực truyền thống, sinh hoạt cộng đồng. Cách làm này vừa bảo tồn tri thức dân gian, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Ở thị xã Đường Lâm, làng cổ Đường Lâm tiếp tục được định vị như một mô hình du lịch di sản gắn với cộng đồng. Việc phát triển homestay, trải nghiệm ẩm thực làng quê, nghề thủ công truyền thống đã giúp Đường Lâm từng bước vượt qua giai đoạn khai thác du lịch một chiều, hướng tới mô hình du lịch xanh, tôn trọng không gian sống và quyền lợi của cư dân bản địa.

Trong khi đó, Sóc Sơn nổi lên như một “vành đai sinh thái” của Thủ đô với các mô hình du lịch rừng, du lịch cắm trại và giáo dục môi trường quanh hồ Đồng Quan, Hàm Lợn, Ban Tiện. Điểm chung của các mô hình này là hạn chế bê tông hóa, ưu tiên trải nghiệm thiên nhiên, phù hợp với xu hướng du lịch chậm và du lịch xanh của giới trẻ. Đây cũng là tinh thần mà chương trình “Du lịch xanh Đa Phúc – River Camping” đang theo đuổi, nhưng được triển khai trong không gian sông nước và nông nghiệp ven đô, tạo nên sự bổ trợ thay vì cạnh tranh giữa các điểm đến.

Không dừng lại ở du lịch ban ngày, Hà Nội những năm gần đây còn đẩy mạnh du lịch đêm như một trụ cột mới của kinh tế du lịch đô thị. Các sản phẩm như tour đêm Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Nhà tù Hỏa Lò hay không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách. Du lịch đêm không chỉ khai thác chiều sâu lịch sử – văn hóa, mà còn mở ra không gian sáng tạo cho các loại hình nghệ thuật, trình diễn và trải nghiệm đô thị.

Song song với đó, du lịch sáng tạo đang trở thành xu hướng mới, đặc biệt tại khu vực nội đô và các làng nghề truyền thống. Làng gốm Bát Tràng là ví dụ điển hình khi kết hợp giữa bảo tồn nghề thủ công với trải nghiệm sáng tạo, cho phép du khách tự tay làm gốm, tham gia workshop nghệ thuật, kết nối với không gian văn hóa đương đại. Mô hình này giúp làng nghề vượt ra khỏi vai trò “điểm tham quan”, trở thành không gian trải nghiệm sống động và có chiều sâu.

Tương tự, làng lụa Vạn Phúc đang từng bước chuyển mình theo hướng du lịch văn hóa – sáng tạo, kết hợp trình diễn nghề dệt, không gian đi bộ, ẩm thực và các hoạt động văn hóa cộng đồng. Việc tổ chức các sự kiện văn hóa định kỳ đã góp phần làm mới hình ảnh làng nghề, thu hút du khách trẻ và khách quốc tế.

	Hà Nội nhận giải “Du lịch bền vững 2025", khẳng định vị thế Thủ đô xanh trên bản đồ quốc tế
	Giải thưởng Du lịch Việt Nam 2025: vinh danh 18 danh hiệu xuất sắc
	Du lịch xanh – hướng đi tất yếu của Việt Nam trong kỷ nguyên mới