“Trợ lý ảo” là điểm sáng trong việc áp dụng công nghệ thông tin của tòa án

Chánh án TAND quận Hoàn Kiếm Nguyễn Mạnh Hùng

Thưa Chánh án, phần mềm “Trợ lý ảo” được coi là bước đột phá ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ Thẩm phán. Ngành Tòa án yêu cầu, bảo đảm 100% các Thẩm phán trong hệ thống tòa án sử dụng phần mềm “Trợ lý ảo” phục vụ công tác chuyên môn ngay sau khi được tập huấn hướng dẫn sử dụng. Ông có thể đưa ra nhận định về những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng phần mềm này?

Thực hiện chủ trương của Ban cán sự Đảng TANDTC về chuyển đổi số và xây dựng tòa án điện tử, TAND TC ban hành Kế hoạch 49/KH-TANDTC ngày 15/3/2022 của Chánh án TAND TC với mục đích: Đưa “Trợ lý ảo” làm việc trực tuyến 24/7 để hỗ trợ cho Thẩm phán tra cứu nhanh các văn bản pháp luật, chỉ dẫn áp dụng pháp luật cho các tình huống pháp lý cụ thể, quy định pháp luật, án lệ và bản án có tình huống pháp lý tương tự để tham khảo.

Bảo đảm 100% các Thẩm phán trong hệ thống tòa án sử dụng phần mềm “Trợ lý ảo” phục vụ công tác chuyên môn ngay sau khi được tập huấn hướng dẫn sử dụng. Trước đây, tòa án đã áp dụng công nghệ thông tin đối với Thẩm phán trong việc yêu cầu Thẩm phán phải đăng công khai các bản án trên cổng thông tin điện tử của TAND TC theo Nghị quyết số 03/2017/Nq-HĐTP của TAND TC. Việc công khai các bản án đã giúp cho các Thẩm phán có nguồn tham khảo khi gặp các vụ án có những sự kiện pháp lý tương tự nhau mà các tòa án khác đã xét xử.

Hiện nay, TAND TC đang triển khai công nghệ thông tin đối với Thẩm phán trong “Trợ lý ảo”, đã xác định từng giai đoạn cụ thể với mục đích và phương hướng, giải pháp rõ ràng.

Giai đoạn 1, đây là giai đoạn được xác định là công cụ tìm kiếm, “Trợ lý ảo” cung cấp 4 dịch vụ: Giới thiệu điều luật, hệ thống luật để Thẩm phán áp dụng; giới thiệu những án lệ liên quan đến vụ án để Thẩm phán vận dụng khi xét xử; xem xét các vụ án có tình huống tương tự để Thẩm phán tham khảo. “Trợ lý ảo” với mục đích hỗ trợ Thẩm phán tra cứu nhanh các văn bản pháp luật, giúp Thẩm phán có thể áp dụng pháp luật trong một số tình huống cụ thể, có thể đưa ra các bản án có tình huống pháp lý tương tự để Thẩm phán tham khảo, giúp Thẩm phán trong việc áp dụng pháp luật đúng và thống nhất. Như vậy, sau khi TAND TC tổ chức tập huấn cho các Thẩm phán trong hệ thống tòa án sử dụng phần mềm “Trợ lý ảo” phục vụ công tác chuyên môn, tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn như sau:

Về thuận lợi, đây là một ứng dụng thành phần trong việc chuyển đổi số quốc gia, được sự ủng hộ và quyết tâm triển khai của các cấp lãnh đạo Đảng và Nhà nước. “Trợ lý ảo” giao tiếp bằng cả lời nói và chữ viết, không chỉ như một thư ký tòa án.

“Trợ lý ảo” đóng vai trò như một người thư ký làm việc thường xuyên với Thẩm phán, sẽ tư vấn ứng dụng pháp luật, điều khoản của pháp luật để Thẩm phán áp dụng vào hoạt động xét xử. Phần mềm “Trợ lý ảo” là kho tri thức khổng lồ về pháp luật, như một bách khoa toàn thư pháp luật, giúp cho Thẩm phán và thư ký có thể tự nghiên cứu, tự học hỏi, tham khảo để nâng cao kiến thức pháp luật của mình.

Phần mềm “Trợ lý ảo” chính là điểm sáng trong việc áp dụng công nghệ thông tin của tòa án, đây chính là việc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo vào hoạt động của tòa án.

Bên cạnh những thuận lợi nêu trên còn có một số khó khăn nhất định, Đó là, các Thẩm phán đều được trang bị máy tính có kết nối internet nhưng vẫn còn có một số máy có cấu hình thấp, dung lượng đường truyền internet còn hạn chế nên việc truy cập internet khi áp dụng việc tra cứu thông tin nhiều khi còn chậm…

Việc nghiên cứu, xây dựng hệ thống “Trợ lý ảo” được chia làm ba giai đoạn. Vậy, với giai đoạn 1, đơn vị đã chuẩn bị như thế nào, thưa ông?

Để đưa vào sử dụng hệ thống “Trợ lý ảo” giai đoạn 1, TAND quận Hoàn Kiếm đã chuẩn bị: Thứ nhất, chuẩn bị về cơ sở vật chất. Cụ thể, để sử dụng được hệ thống “Trợ lý ảo”, trước tiên cần phải có cơ sở vật chất tốt, đáp ứng được việc cài đặt và ứng dụng phần mềm như hệ thống máy tính thông minh, đường truyền internet tốc độ cao..., đảm bảo cho việc truy cập, tìm kiếm thông tin được thông suốt, nhanh chóng nhất, tránh tình trạng treo máy hoặc nghẽn mạng…

Thứ hai, chuẩn bị về con người, đây là yếu tố quan trọng nhất, vì con người mà cụ thể là các Thẩm phán, Thư ký là chủ thể xây dựng, sử dụng, huấn luyện, cung cấp và làm giàu tri thức cho hệ thống “Trợ lý ảo”. Để sử dụng được hệ thống “Trợ lý ảo”, ngoài việc các Thẩm phán tham gia tập huấn trực tuyến tại Hội nghị tập huấn trực tuyến sử dụng phần mềm “Trợ lý ảo” do TAND TC tổ chức, TAND quận Hoàn Kiếm đã liên hệ TAND TC để mời chuyên gia đến cài đặt, hướng dẫn, tập huấn trực tiếp cho các Thẩm phán, Thư ký trên hệ thống máy tính của TAND quận Hoàn Kiếm.

Thứ ba, chuẩn bị về công tác tuyên truyền, “Trợ lý ảo” trước mắt phục vụ cho các Thẩm phán 4 ứng dụng về tư vấn, đó là: Cung cấp hệ thống pháp luật. Đối với một vụ án cụ thể, “Trợ lý ảo” sẽ giới thiệu cho các Thẩm phán cần phải áp dụng pháp luật nào và việc áp dụng pháp luật chính xác cho đến điều khoản của Bộ luật và thời hiệu của Bộ luật.

“Trợ lý ảo” giới thiệu các án lệ các vụ án áp dụng tương tự cho các Thẩm phán tham khảo; “Trợ lý ảo” giới thiệu các giải đáp pháp luật của Hội đồng Thẩm phán TAND TC. Cuối cùng là “Trợ lý ảo” giới thiệu các vụ án tương tự đã được xét xử giúp cho Thẩm phán nghiên cứu, tham khảo. Đây là một tiện ích giúp cho các Thẩm phán rất lớn, làm cho việc áp dụng pháp luật tốt hơn. Hệ thống “Trợ lý ảo” có khả năng hỗ trợ đoán định tư pháp. Người dùng chỉ cần nạp dữ liệu về hành vi, tình huống pháp lý… để hệ thống trả lời trường hợp này thuộc tranh chấp dạng gì (đối với dân sự).

Ngoài Thẩm phán, Thư ký, người dân có thể tham khảo kết quả và quyết định có khởi kiện tại tòa án hay không? Nếu khởi kiện tại tòa án thì xu hướng kết quả sẽ như thế nào? Do đó, việc tuyên truyền về hệ thống “Trợ lý ảo” cho các cơ quan, ban ngành và Nhân dân là cần thiết, để giảm bớt việc giải thích pháp luật, giảm tải cho cán bộ hành chính tư pháp khi tiếp công dân đến hỏi thủ tục khởi kiện.

Người dân cũng có thể chủ động nghiên cứu các tình huống pháp lý liên quan đến mình - đây được xác định là cách thức để người dân tiếp cận công lý.

Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!

	Thẩm phán toàn quốc sẽ sử dụng trợ lý ảo
	“Trợ lý ảo” giúp các Thẩm phán đưa ra các quyết định đúng bản chất sự việc, đúng pháp luật