Những hình ảnh gợi nhớ ký ức vàng son của Nhà máy xe lửa Gia Lâm
Xã hội
19:35 | 14/11/2023
Theo dõi Pháp luật & Xã hội trên
Được xây dựng từ những năm đầu thế kỷ XX, Nhà máy xe lửa Gia Lâm như một kho tàng sống về ký ức một thuở vàng son đường sắt Việt Nam. Nơi đây sẽ là trung tâm của Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội 2023.
 |
| Được người Pháp thành lập năm 1905, vị trí đặt Nhà máy Hỏa xa Gia Lâm (Nhà máy xe lửa Gia Lâm) khi ấy được coi là trọng yếu, nằm tại giao điểm của 4 tuyến đường sắt phía Bắc. |
 |
| Nhà máy xe lửa Gia Lâm đã từng là một trong những biểu tượng của ngành Đường sắt Việt Nam nói chung và ngành Công nghiệp Hà Nội nói riêng. |
 |
| Cùng với khu tổ hợp công nghiệp Cao - Xà - Lá ở Thanh Xuân, Nhà máy xe lửa Gia Lâm góp thêm vào không khí sản xuất công nghiệp của Thủ đô và là niềm tự hào của Hà Nội một thời từ sau Cách mạng tháng 8. |
 |
| Sau hơn 110 năm tồn tại, Nhà máy xe lửa Gia Lâm là biểu tượng của một thời kỳ vàng son Công nghiệp Hà Nội. Tới nay, từng góc của nhà máy đều gợi nhớ đến không khí hối hả, nhộn nhịp của Hỏa xa Gia Lâm xưa kia. |
 |
| Trong thời kỳ bao cấp, cùng với Nhà máy dệt Nam Định, Nhà máy xe lửa Gia Lâm là một trong những nơi làm việc được nhiều người mơ ước bởi mức lương cao khiến đời sống công nhân khi ấy rất no đủ. Từng một thời, 4 chữ xe lửa Gia Lâm được giới công nhân, người dân coi như là biểu tượng của sự sung túc. |
 |
| Trong thời kỳ cách mạng, giai đoạn cao trào cách mạng 1930 - 1931, lá cờ đỏ Búa Liềm đã xuất hiện tại Nhà máy xe lửa Gia Lâm. Từ năm 1945 đến 1954, các xưởng sản xuất của nhà máy được chuyển lên chiến khu Việt Bắc, Bắc Ninh để sản xuất vũ khí phục vụ trường kỳ kháng chiến chống Pháp. |
 |
| Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhà máy đã hăng hái sản xuất, một mặt phục vụ cho xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, một mặt phục vụ cho công cuộc kháng chiến chống Mỹ. Trong thời gian này, những chiếc đầu máy xe lửa hơi nước mang tên Tự Lực đã ra đời. Tuy là hậu phương nhưng nhà máy đã từng là mục tiêu trong cuộc phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ. Nhiều lần nhà máy bị Mỹ ném bom. |
 |
| Bước vào các khu công xưởng đã từng nhộn nhịp nhất của Nhà máy xe lửa Gia Lâm, những ký ức về thời gian vẫn còn được lưu giữ lại từ những bễ rèn, đe búa hay những cây quạt công nghiệp... |
 |
| Nhà máy xe lửa Gia Lâm có ý nghĩa lịch sử lâu đời, từ thời kỳ Pháp xây dựng đến khi được tiếp quản, thời kỳ kháng chiến chống Mỹ và sau này luôn là cơ sở công nghiệp hàng đầu, sản xuất ra nhiều đầu máy, toa xe, cầu phao xe lửa. |
 |
| Những 80 của thế kỷ XX, Ba Lan đã viện trợ xây dựng nhà máy một cách đồng bộ, bao gồm cả những phân xưởng tạo phôi, rèn, đúc, gia công cơ khí chính xác, lắp ráp trục bánh, sản xuất toa xe. |
 |
| Những hệ thống máy móc trước đây vẫn còn đó với vẹn nguyên những hình ảnh nhuốm màu thời gian. |
 |
| Bước vào đây, có cảm giác như ở đâu đó vẫn còn phảng phất dư vị về một thuở vàng son, không khí hăng hái lao động sản xuất. |
 |
| Nhà máy được xây dựng ở vị trí mà Pháp đã đặt nền móng từ những ngày xây dựng đường sắt đầu tiên, rất phù hợp với mạng lưới đường sắt ở Việt Nam. Gia Lâm là đầu mối phía Bắc sông Hồng các tuyến đường sắt từ Hà Nội đi Lào Cai, Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Đồng Đăng, Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Hạ Long và từ Gia Lâm vào trung tâm thành phố, đi tuyến phía Nam. |
 |
| Hệ thống nhà xưởng, các công trình phụ trợ mà Ba Lan xây dựng hồi đó đã đạt được những tiến bộ kĩ thuật hoàn chỉnh, làm được cả đầu máy, toa xe. Điều đặc biệt là trong nhà máy có hệ thống đường sắt khổ 1,435m, từ nhà máy, toa xe có thể chạy ra ga Gia Lâm, sang Bắc Kinh, châu Âu. |
 |
| Những khẩu hiệu cảnh báo, khẩu hiệu lao động sản xuất với những nét vẽ đặc trưng của tranh cổ động của thế kỷ trước vẫn còn đó như nhắc nhở người xem về một miền ký ức xưa. |
 |
| Một số khu vực còn hoạt động nhưng cũng có những khu vực đã bỏ không. |
 |
| Sau giai đoạn thịnh vượng cuối thế kỷ XX, cùng với sự đi xuống của ngành đường sắt, Nhà máy xe lửa Gia Lâm bắt đầu rơi vào cảnh khó khăn. Doanh thu trước đây chủ yếu đến từ việc đóng mới đầu máy, toa xe... thì hơn chục năm nay, khi tàu hỏa dần mất khách cho những loại hình vận tải khác (đường bộ, hàng không...), số đơn đặt hàng cũng thưa dần. |
 |
| Do nhu cầu phương tiện của ngành Đường sắt thấp nên hoạt động sửa chữa, đóng mới của nhà máy cũng cầm chừng, chỉ bằng khoảng 10% công suất thiết kế. |
 |
| Ngày 8/8, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Trọng Đông ký ban hành Quyết định số 3952/QĐ-UBND về việc ban hành Danh mục nhà, đất phải di dời theo quy hoạch trên địa bàn (đợt 1). Theo quyết định này, 9 cơ sở nhà, đất sẽ phải di dời trong vòng 5 năm kể từ khi UBND TP phê duyệt danh mục trong đó có tên Nhà máy xe lửa Gia Lâm. |
 |
| Sắp tới đây, Nhà máy xe lửa Gia Lâm sẽ là trung tâm của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2023 với nhiều hoạt động đặc sắc. |
 |
| Từ một nhà máy cũ nằm trong diện di dời ra khỏi nội đô, Nhà máy xe lửa Gia Lâm và các ga tàu hỏa Hà Nội sẽ được cải tạo thành các tổ hợp sáng tạo nhằm đánh thức di sản để tạo ra hệ giá trị mới phục vụ phát triển Thủ đô Hà Nội. Đây là điểm nhấn chính trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2023 nhằm khơi “dòng chảy” di sản. |
Khánh Huy
