Không nhận thanh toán chuyển khoản để “né” thuế: có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Những hình ảnh thế này lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội. Ảnh chụp màn hình

Hàng loạt hàng quán không nhận thanh toán bằng hình thức chuyển khoản

Trước thông tin cơ quan thuế phối hợp với ngân hàng kiểm tra doanh thu tính thuế của hộ, cá nhân kinh doanh, bất ngờ nhiều các cửa hàng đã từ chối nhận thanh toán bằng hình thức chuyển khoản. Sự thay đổi bất ngờ này đã khiến người dân khá ngỡ ngàng, bởi bấy lâu nay chuyện chuyển khoản từ vài nghìn đồng đến tiền triệu đã trở thành thói quen của nhiều người tiêu dùng. Thậm chí, nhiều người còn không mấy khi để tiền mặt trong người.

Tương tự, trên các nền tảng mạng xã hội, nhiều những tài khoản đang kinh doanh online cũng bất ngờ thông báo đổi… nội dung chuyển khoản khi thanh toán đơn hàng. Cụ thể, tài khoản Facebook của H.T (chuyên nhận đặt hàng mỹ phẩm, quần áo… từ nước ngoài tại Hà Nội) mới đây thông báo: "Cả nhà ơi, nội dung chuyển khoản ngân hàng ghi tên nick Facebook giúp em ạ. Các chị em đừng thêm chữ Facebook, tiền hàng, hàng hóa, thanh toán… nhé. Thông tin tài khoản ngân hàng sẽ được chuyển cho cơ quan thuế ạ. Em cảm ơn cả nhà nhiều!".

Hoặc như tài khoản L.L cũng thông báo: “Các anh chị ơi từ giờ chuyển khoản cho em nhớ ghi: “happy wedding”, “em đẹp lắm”, “em tuyệt lắm… cũng được. Miễn là tránh các ký tự mua, cọc, trả tiền hàng…”.

Đề tài về thuế đang thu hút sự quan tâm của cả người bán, người mua trên các diễn đàn mạng xã hội. Đáng lo ngại là các chiêu trò mách nước để né thuế đang được bày chỉ công khai. Bởi theo quy định, từ ngày 1/6, các hộ kinh doanh, cá nhân có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên sẽ thực hiện kê khai thuế thay vì đóng thuế khoán như trước đây. Chính vì vậy, trên các trang mạng xã hội, cũng như các cửa hàng mua bán quán ăn rộ lên cách chỉ nhau phương án giấu doanh thu như ghi nội dung chuyển khoản không liên quan thanh toán mua bán hàng hóa, dịch vụ, nhận thanh toán tiền mặt.

Rủi ro pháp lý

Trong suy nghĩ của nhiều người, sở dĩ làm vậy là để qua mặt cơ quan chức năng, để đỡ phải đóng thuế. Tuy nhiên, theo chuyên gia, người kinh doanh không dễ gì dùng các chiêu như vậy để “qua mắt” cơ quan thuế, thậm chí còn dẫn đến rủi ro bị truy thu thuế, nghiêm trọng hơn là bị quy vào tội "Trốn thuế".

Luật sư Đỗ Thị Thanh Nhàn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, hộ, cá nhân kinh doanh đóng thuế theo quy định pháp luật là nghĩa vụ, thể hiện trách nhiệm với xã hội. Theo đó, Điều 17, Luật Quản lý thuế năm 2019 quy định rõ trách nhiệm của người nộp thuế, người nộp thuế phải khai thuế chính xác, trung thực, đầy đủ; chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của hồ sơ thuế. Điều 6 của Bộ luật này có quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý thuế, trong đó có nội dung cố tình không kê khai hoặc kê khai thuế không đầy đủ, kịp thời, chính xác về số tiền thuế phải nộp.

Như vậy, hành vi không ghi nội dung chuyển khoản hoặc không nhận chuyển khoản chỉ nhận tiền mặt nhằm trốn tránh nghĩa vụ đóng thuế có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Hành vi trốn thuế được quy định trong Luật Quản lý thuế 2019, trong đó có hành vi không nộp hồ sơ đăng ký/khai thuế đúng hạn, không ghi chép sổ sách kế toán, khai sai dẫn đến thiếu số thuế phải nộp. Hành vi này sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định của Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về mức xử phạt hành chính đối với hành vi trốn thuế. Cụ thể, phạt tiền từ 1 đến 3 lần số thuế trốn, buộc nộp đủ số tiền thuế trốn vào ngân sách Nhà nước, và điều chỉnh lại các số liệu liên quan.

Ngoài ra, đối với cá nhân phạm tội "Trốn thuế" theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 4.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 7 năm. Ngoài ra, người phạm tội có thể bị phạt bổ sung từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm, hoặc tịch thu một phần/toàn bộ tài sản.

Theo luật sư Đỗ Thị Thanh Nhàn, thực chất quy định thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước không có gì mới. Nghị định 70/2025/NĐ-CP với quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh từ ngày 1/6/2025 phải sử dụng hóa đơn điện tử và thiết bị tính tiền kết nối dữ liệu điện tử với cơ quan thuế, quy định này nhằm tăng cường tính minh bạch, chống thất thu thuế, đồng thời tạo môi trường kinh doanh công bằng, hiện đại và bền vững. Việc bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử và thiết bị tính tiền giúp đảm bảo công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế. Trước đây, nhiều hộ kinh doanh có doanh thu lớn, nhưng không khai báo đúng, dẫn đến thất thu ngân sách. Khi thực hiện đúng quy định, cả Nhà nước và người dân đều có lợi. Nhà nước tăng thu, còn hộ kinh doanh được bảo vệ quyền lợi, dễ dàng tiếp cận tín dụng, mở rộng hoạt động kinh doanh.

Với các bộ phận hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chưa đủ hiểu biết pháp luật hoặc sợ thực hiện trách nhiệm nghĩa vụ về thuế rườm rà, phức tạp nên tìm cách này, cách kia để ứng phó, né tránh thì theo luật sư, cần khai thông tư tưởng để họ hiểu các thủ tục pháp luật là bắt buộc, không quá phức tạp.

	Tăng thuế thuốc lá – chính sách “cùng thắng” vì sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững
	OECD tiếp tục hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu