Khẳng định vị thế nhà giáo từ chính sách lương, chế độ đãi ngộ

Nhiều điểm mới trong Luật Nhà giáo được Quốc hội thông qua ngày 16/6. Ảnh: T.Đ

Đột phá từ chính sách lương

Ngày 16/6, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Nhà giáo, với tỷ lệ tán thành 94,35%. Luật gồm 9 chương, 42 điều và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Đây là đạo luật đầu tiên quy định toàn diện về nhà giáo, lực lượng nòng cốt của hệ thống giáo dục quốc dân.

Việc ban hành Luật Nhà giáo không chỉ ghi nhận vai trò, vị thế đặc biệt của nghề giáo mà còn đặt nền móng pháp lý quan trọng để cải thiện chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc và phát triển nghề nghiệp cho đội ngũ nhà giáo Việt Nam.

Điểm nhấn quan trọng nhất của Luật Nhà giáo là quy định: "Lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp” đã khẳng định bước thể chế hóa chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong việc cải cách chính sách tiền lương, đặt nhà giáo đúng với vai trò "nghề đặc biệt trong xã hội".

Ngoài mức lương cơ bản cao, nhà giáo còn được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề và các khoản phụ cấp khác tùy theo vị trí công tác (vùng khó khăn, biên giới, hải đảo, trường chuyên biệt...). Chính sách này kỳ vọng sẽ giúp nâng cao đời sống, giữ chân và thu hút nhân tài vào ngành sư phạm, một trong những lĩnh vực đang thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực chất lượng cao.

Chính sách nghỉ hưu linh hoạt, thấu hiểu đặc thù nghề nghiệp

Luật Nhà giáo thể hiện tính nhân văn khi quy định giáo viên mầm non, nhóm lao động đặc thù với cường độ làm việc cao được nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm nếu có nguyện vọng và đáp ứng điều kiện. Đây là sự thừa nhận và chia sẻ với đặc thù nghề nghiệp vốn tiềm ẩn nhiều áp lực thể chất, tâm lý.

Như vậy, nhà giáo trong các cơ sở giáo dục mầm non nếu có nguyện vọng thì có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện bình thường nhưng không quá 5 tuổi. Trường hợp có đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên thì không giảm tỷ lệ phần trăm hưởng lương hưu do việc nghỉ hưu trước tuổi.

Đối với quy định này là hợp lý, giáo viên công tác ở bậc mầm non nếu có nguyện vọng sẽ được nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm. Từ năm 2026, giáo viên mầm non có thể nghỉ hưu ở 52 tuổi và đến năm 2035, giáo viên mầm non có thể nghỉ hưu ở 57 tuổi nếu có nguyện vọng.

Đồng thời, những nhà giáo có trình độ học vấn và chuyên môn cao như giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ có thể làm việc quá tuổi nghỉ hưu thêm 5 - 10 năm, nhưng không giữ chức vụ quản lý. Quy định này cho phép phát huy kinh nghiệm, tri thức của đội ngũ giảng dạy chất lượng cao, đặc biệt trong giáo dục đại học và sau đại học.

Không cấm dạy thêm nhưng phải đúng chuẩn mực đạo đức nghề

Một thay đổi quan trọng khác là Luật Nhà giáo không cấm dạy thêm mà chỉ cấm ép buộc học sinh học thêm dưới mọi hình thức. Đây là cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp với thực tế, thay vì cấm đoán tuyệt đối, vốn không mang lại hiệu quả, tạo dư luận trái chiều.

Việc không cấm dạy thêm mở ra cơ hội cho nhà giáo có thu nhập hợp pháp từ công sức giảng dạy, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của người học. Tuy nhiên, để tránh tiêu cực như lạm thu, dạy học “2 chương trình”, cần có sự giám sát chặt chẽ từ phụ huynh, nhà trường và cơ quan quản lý.

Thiết lập nền tảng pháp lý vững chắc cho nghề giáo

Không chỉ dừng lại ở chế độ đãi ngộ, Luật Nhà giáo còn thiết lập một hệ thống quy định đầy đủ về chuẩn nghề nghiệp, chức danh, tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, tôn vinh và xử lý vi phạm đối với nhà giáo.

Đây là những nội dung mang tính chất nền tảng, thể hiện định hướng xây dựng nghề giáo trở thành một nghề chuyên nghiệp, có chuẩn mực đạo đức, kỹ năng, và trách nhiệm xã hội rõ ràng.

Luật Nhà giáo có nhiều điểm mới tích cực, nhưng để đi vào cuộc sống, cần giải quyết nhiều thách thức. Do đó, cần có hệ thống văn bản hướng dẫn chi tiết, đặc biệt là quy định về bảng lương mới, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, quy trình dạy thêm...

Tăng cường cơ chế giám sát, xử lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp trong bối cảnh kỳ vọng xã hội với người thầy ngày càng cao. Đảm bảo nguồn lực ngân sách thực thi các chính sách đãi ngộ và hưu trí mới.

Việc Quốc hội thông qua Luật Nhà giáo là một bước tiến quan trọng trong lộ trình chuyên nghiệp hóa ngành giáo dục, thể hiện sự tôn trọng và đầu tư đúng mức cho người làm nghề "trồng người". Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào tính khả thi trong triển khai, năng lực quản lý giáo dục địa phương, đặc biệt là tinh thần trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo.

	Quy định cụ thể cơ quan quản lý giáo dục để thống nhất với chính quyền 2 cấp
	Dự thảo Luật Nhà giáo quy định nhà giáo không được ép buộc người học tham gia học thêm
	Thông qua Luật Nhà giáo: mức lương nhà giáo xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp