Kỳ cuối: Góp phần xây dựng văn hóa số cho người dân

Thanh niên với vai trò cầu nối số, đưa dịch vụ công trực tuyến đến gần người dân. Ảnh V.T

Gỡ “điểm nghẽn” ở cơ sở

Ở nhiều khu dân cư của Hà Nội, đặc biệt là những địa bàn có tỷ lệ người cao tuổi lớn, việc tiếp cận các nền tảng số vẫn là một hành trình không hề dễ dàng. Tại phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, ông Nguyễn Lã Tắc, Bí thư Chi bộ Tổ dân cư số 33 chia sẻ, là địa bàn có 90 đảng viên, trong đó có nhiều đảng viên lớn tuổi nên gặp không ít khó khăn khi tiếp cận công nghệ. “Bản thân tôi tham dự các mô hình “Gia sư số” do Đoàn thanh niên phường tổ chức, nếu không được các bạn trẻ “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn từng bước, thậm chí kèm 1 - 1 thì rất khó để tôi sử dụng thành thạo các ứng dụng số” - ông Nguyễn Lã Tắc bày tỏ.

Thực tế, không ít người dân vẫn quen với hồ sơ giấy, ngại thao tác trên điện thoại thông minh, lúng túng trước những giao diện ứng dụng còn phức tạp, đòi hỏi nhiều bước truy cập liên tiếp. Khoảng cách số vì thế không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là thói quen và khả năng thích ứng. Trong bối cảnh đó, các mô hình thanh niên tham gia hỗ trợ chuyển đổi số trở thành mắt xích quan trọng, giúp chính quyền số “chạm” được tới người dân.

Theo Bí thư Đoàn Thanh niên phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám Trần Hoàng Anh, khó khăn lớn nhất khi triển khai mô hình “Gia sư số” chính là sự chênh lệch về trình độ và khả năng tiếp cận công nghệ giữa các thế hệ. Nhiều cán bộ cơ sở lớn tuổi chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, thao tác chậm, tâm lý e dè với cái mới, trong khi một số nội dung chuyển đổi số lại đòi hỏi sự chính xác, thường xuyên và liên tục. Bên cạnh đó, điều kiện thiết bị cá nhân của một bộ phận học viên còn hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả thực hành.

Từ thực tế đó, Đoàn Thanh niên phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã chủ động điều chỉnh mô hình theo hướng linh hoạt, lấy người học làm trung tâm. Phương châm “học đến đâu - làm được đến đó” được áp dụng xuyên suốt. Các lớp học được chia thành nhóm nhỏ, tăng cường kèm cặp trực tiếp, hướng dẫn lặp lại nhiều lần, không tạo áp lực cho người học.

Đoàn viên, thanh niên sẵn sàng hỗ trợ ngoài giờ, thậm chí trực tiếp đến từng hộ gia đình để hướng dẫn với những trường hợp gặp nhiều khó khăn. Nội dung tập huấn được tinh giản, tập trung vào những kỹ năng thật sự cần thiết, gắn sát với công việc hằng ngày của cán bộ khu dân cư và nhu cầu cụ thể của người dân. Cách làm kiên trì, bền bỉ ấy giúp từng bước thu hẹp khoảng cách số, tạo sự tự tin cho người học khi tiếp cận công nghệ.

Tuổi trẻ phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám hỗ trợ cán bộ cơ sở tiếp cận công nghệ tại nhà. Ảnh H.A

Đồng bộ hạ tầng số, tiện ích số

Từ khi “Bảng tin số phường Ba Đình” triển khai, lắp đặt tại hơn 120 điểm sinh hoạt cộng đồng đã mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân. Ông Nguyễn Đăng Bình, Tổ trưởng Tổ dân phố số 32, phường Ba Đình cho biết, các thủ tục như đăng ký khai sinh, khai tử, đăng ký thường trú, xác nhận tình trạng hôn nhân… đều được niêm yết dưới dạng mã QR trên “Bảng tin số”. Trước khi lên phường làm hồ sơ, người dân chỉ cần quét mã là đã nắm rõ cần chuẩn bị những giấy tờ gì, quy trình thực hiện ra sao; nhiều khâu có thể chủ động hoàn thiện ngay tại nhà.

Tuy mang lại những tiện ích rõ nét, song quá trình triển khai các mô hình hỗ trợ chuyển đổi số ở cơ sở cũng bộc lộ không ít thách thức. Trước hết là bài toán nhân lực. Với 16 đoàn viên trong Chi đoàn số 32, lực lượng đoàn viên, thanh niên tham gia hỗ trợ phần lớn đều làm việc giờ hành chính, kiêm nhiệm nhiều công việc khác nhau, nên quỹ thời gian dành cho công tác chuyển đổi số còn hạn chế. Để duy trì hoạt động, Chi đoàn Tổ dân cư số 32 thường phải lồng ghép nội dung hướng dẫn người dân vào các kỳ sinh hoạt chi bộ hằng tháng hoặc tranh thủ những ngày nghỉ để huy động lực lượng. Từ hướng dẫn thao tác cơ bản trên điện thoại thông minh đến việc đồng hành hoàn thiện hồ sơ, các đoàn viên đóng vai trò “chiến sĩ số” trong môi trường số còn nhiều bỡ ngỡ với không ít người dân.

Bên cạnh nhân lực, hạ tầng và khả năng tiếp cận công nghệ cũng là rào cản không nhỏ. Nhiều người cao tuổi chưa sử dụng điện thoại thông minh có kết nối 3G, 4G; khi rời khỏi vùng phủ sóng wifi, việc thực hiện các thủ tục số gần như bị gián đoạn. Xuất phát từ thực tế đó, cho thấy yêu cầu lâu dài về một hệ thống hạ tầng số đồng bộ, bao trùm trên toàn TP, Thực tiễn tại phường Cửa Nam, xung quanh hồ Hoàn Kiếm và một số điểm du lịch đã triển khai phủ sóng wifi miễn phí cho thấy, chỉ khi hạ tầng được bảo đảm, chuyển đổi số mới thực sự đi vào đời sống, vượt qua khẩu hiệu để hiện thực hóa mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Thời gian qua, mô hình “Lắng nghe Nhân dân nói” do Đoàn Thanh niên phường Ngọc Hà triển khai được xem là một cách làm tiêu biểu, khi công nghệ không chỉ là công cụ quản lý, mà trở thành kênh kết nối hai chiều giữa chính quyền và người dân.

Ở quy mô TP, Bí thư Thành đoàn Hà Nội Nguyễn Tiến Hưng thông tin, Thành đoàn đã triển khai mô hình “Tổ chuyển đổi số cộng đồng” tại 126 xã, phường với hơn 5.000 thanh niên tham gia, cùng các đội hình hỗ trợ chính quyền địa phương 2 cấp và chiến dịch “Thanh niên đồng hành cùng hành chính công”. Bám sát tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Thành đoàn Hà Nội xác định, mỗi đoàn viên, thanh niên Thủ đô cần tự coi mình là “chiến sĩ trên mặt trận số”. Trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, phong trào “Bình dân học vụ số” tiếp tục được đẩy mạnh, từng bước hình thành văn hóa số trong cộng đồng.

Từ những mô hình nhỏ ở khu dân cư đến định hướng chung của TP chuyển đổi số đang được hiện thực hóa bằng hành động cụ thể, bền bỉ. Ở đó, tuổi trẻ không chỉ hỗ trợ kỹ thuật, mà đang góp phần hình thành một văn hóa số - nơi người dân chủ động, chính quyền gần dân và công nghệ thực sự phục vụ cuộc sống.

	Kỳ 1: Khi người dân “chạm” vào chuyển đổi số
	Kỳ 2: Đi từng ngõ, gõ từng nhà
	Kỳ 3: Sáng kiến từ các mô hình “dân vận số”

Kỳ 4: Học công nghệ, đưa nghị quyết vào đời sống

Mộc Miên