Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp: Nhiên liệu chuyển tiếp hướng tới sản xuất xanh và Net Zero 2050

Hội thảo được đánh giá là diễn đàn khoa học – chính sách quan trọng, góp phần làm rõ vai trò của khí tự nhiên như một loại nhiên liệu chuyển tiếp mang tính chiến lược trong quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính, đặc biệt là mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, hội thảo được đánh giá là diễn đàn khoa học – chính sách quan trọng, góp phần làm rõ vai trò của khí tự nhiên như một loại nhiên liệu chuyển tiếp mang tính chiến lược trong quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Mai Duy Thiện – Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam nhấn mạnh, chuyển đổi năng lượng xanh đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe. Đối với Việt Nam, quá trình chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào năng lượng hóa thạch sang phát triển bền vững, tăng trưởng xanh không chỉ nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế, mà còn là con đường tất yếu để bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo TS. Mai Duy Thiện, trong những thập kỷ gần đây, cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và mở rộng quy mô sản xuất, nhu cầu năng lượng của Việt Nam liên tục gia tăng và được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới. Trong khi đó, Việt Nam lại nằm trong nhóm các quốc gia chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu, với thiệt hại kinh tế ước tính lên tới hàng tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 3% GDP. Điều này đòi hỏi hệ thống năng lượng phải được tái cấu trúc theo hướng xanh hơn, sạch hơn và bền vững hơn.

TS. Mai Duy Thiện kỳ vọng, các ý kiến khoa học và thực tiễn tại hội thảo sẽ góp phần cung cấp thêm luận cứ cho quá trình hoàn thiện chính sách, đồng thời giúp cộng đồng doanh nghiệp nhận diện rõ hơn lộ trình chuyển đổi công nghệ trong bối cảnh xu thế xanh hóa chuỗi cung ứng toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ.

Khí tự nhiên - nhiên liệu chuyển tiếp quan trọng

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia khẳng định khí tự nhiên là loại nhiên liệu hóa thạch sạch nhất hiện nay, có vai trò đặc biệt trong giai đoạn chuyển tiếp từ năng lượng truyền thống sang năng lượng tái tạo.

Theo PGS.TS. Phạm Hoàng Lương - Trưởng Nhóm chuyên môn Hệ thống năng lượng nhiệt, Trường Cơ khí, Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam, khí tự nhiên có thể thay thế than và dầu một cách hiệu quả trong cả lĩnh vực phát điện và sản xuất công nghiệp. Việc chuyển đổi từ than sang khí giúp giảm đáng kể phát thải CO₂, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu than cho các nhà máy nhiệt điện.

Đặc biệt, khí tự nhiên có ưu thế lớn trong việc hỗ trợ vận hành linh hoạt hệ thống điện, cho phép bù đắp sự gián đoạn của các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời. Đây là yếu tố then chốt để tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong hệ thống điện quốc gia mà vẫn bảo đảm an toàn, ổn định.

PGS.TS. Phạm Hoàng Lương cũng cho rằng, trong lộ trình dài hạn hướng tới Net Zero, các nhà máy điện khí hoàn toàn có thể chuyển sang đồng đốt (co-firing) với hydrogen xanh và amoniac xanh, tạo tiền đề cho việc phát triển các nhiên liệu không carbon trong tương lai.

Thực trạng và định hướng phát triển khí tự nhiên trong công nghiệp

Cung cấp góc nhìn chính sách, ông Nguyễn Khắc Quyền - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) cho biết, khí tự nhiên hiện là một trong những nguồn năng lượng trụ cột của hệ thống năng lượng quốc gia. Theo dự thảo báo cáo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tổng tiêu thụ khí trong giai đoạn 2021-2024 dao động trong khoảng 1.900-2.100 KTOE.

Xét theo cơ cấu sử dụng, lĩnh vực điện lực hiện chiếm khoảng 65-70% tổng sản lượng khí thương phẩm hàng năm. Phần còn lại khoảng 30-35% được sử dụng cho các ngành công nghiệp ngoài điện lực như sản xuất phân bón, hóa chất và chế biến công nghiệp.

Ông Nguyễn Khắc Quyền đánh giá, trong bối cảnh nguồn khí nội địa có xu hướng suy giảm, việc Việt Nam bắt đầu nhập khẩu LNG từ năm 2023 là bước chuyển quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao tính linh hoạt và bảo đảm an ninh năng lượng. Việc đưa vào vận hành các nhà máy điện khí LNG đầu tiên không chỉ bổ sung công suất cho hệ thống điện, mà còn tạo động lực phát triển chuỗi hạ tầng LNG và các dự án điện khí tiếp theo.

Hoàn thiện chính sách và hạ tầng cho công nghiệp khí

Để phát huy hiệu quả vai trò của khí tự nhiên trong công nghiệp, ông Nguyễn Khắc Quyền cho rằng cần sớm hoàn thiện khung thể chế, chính sách cho toàn bộ chuỗi công nghiệp khí, từ thăm dò, khai thác, vận chuyển, chế biến đến phân phối và nhập khẩu LNG. Cùng với đó là xây dựng cơ chế giá khí, giá điện khí LNG theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, có lộ trình ổn định trung và dài hạn.

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là vấn đề kết nối hạ tầng khí với các khu công nghiệp và khu kinh tế. TS. Nguyễn Quốc Thập – Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam khẳng định, kết nối hạ tầng khí là điều kiện then chốt để phát triển công nghiệp xanh. Theo ông, cần tiếp cận theo hướng tổng thể, dài hạn và đồng bộ, coi khí và LNG không chỉ là nhiên liệu mà là nền tảng cho phát triển công nghiệp bền vững.

TS. Nguyễn Quốc Thập đề xuất đưa hạ tầng khí vào danh mục hạ tầng thiết yếu của khu công nghiệp; nghiên cứu cơ chế đầu tư theo hình thức PPP đối với các tuyến ống nhánh; đồng thời có chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và giá dịch vụ hạ tầng cho doanh nghiệp sử dụng khí tự nhiên.

Bên cạnh các vấn đề chính sách, hội thảo cũng dành nhiều thời gian trao đổi về giải pháp kỹ thuật và kinh nghiệm triển khai thực tế. Ông Phan Chí Nhân – Trung tâm Ứng phó sự cố và An toàn hóa chất, Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) đã chia sẻ các giải pháp kỹ thuật và thiết bị sử dụng khí tự nhiên trong công nghiệp, hướng tới nâng cao hiệu suất năng lượng, bảo đảm an toàn và giảm phát thải.

Trong khi đó, ông Vũ Văn Nam - Thành viên Hội đồng tư vấn quốc gia, Giám đốc Thương mại Công ty TNHH Kỹ thuật Gas Phúc Sang Minh phân tích những cơ hội và thách thức trong việc đưa khí tự nhiên từ tiềm năng vào thực tiễn sản xuất, nhấn mạnh vai trò của công nghệ, quản trị và nguồn nhân lực trong quá trình chuyển đổi nhiên liệu.

Với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành, nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp, hội thảo khoa học “Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp – Hướng tới sản xuất xanh và Net Zero 2050” được kỳ vọng sẽ góp phần lan tỏa nhận thức, thúc đẩy đối thoại chính sách và đề xuất các giải pháp khả thi cho quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.

Trong giai đoạn chuyển tiếp đầy thách thức, khí tự nhiên được nhìn nhận không chỉ là giải pháp trước mắt, mà còn là “bước đệm” quan trọng để Việt Nam từng bước tiến tới hệ thống năng lượng xanh, sạch, hiện đại và bền vững, phù hợp với mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Đề xuất sửa quy định về ngành nghề ưu đãi đầu tư, địa bàn ưu đãi đầu tư, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt