Thí điểm vùng phát thải thấp

Môi trường 07:30 | 11/01/2026

Theo Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND TP Hà Nội về thực hiện vùng phát thải thấp theo Luật Thủ đô 2024, từ 1/7/2026 - 31/12/2027, Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực trong vành đai 1. Mục tiêu đến 2028 - 2029, mở rộng vùng phát thải thấp toàn bộ vành đai 1 và một số khu vực vành đai 2 trên cơ sở tổng kết điểm thí điểm.

Các phương tiện lưu thông trên đường vành đai 3. Ảnh: Phạm Công.

Quy định lộ trình triển khai vùng phát thải thấp

Ngày 26/11/2025, HĐND TP Hà Nội đã thông qua Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND về thực hiện vùng phát thải thấp theo Luật Thủ đô 2024. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 10/12/2025, quy định lộ trình triển khai bắt đầu từ năm 2026 với tầm nhìn đến sau năm 2031.

Tại Hội nghị thông tin chuyên đề và giao ban triển khai nhiệm vụ trọng tâm công tác báo chí TP Hà Nội tháng 12/2025, do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành uỷ tổ chức, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Minh Tấn đã cung cấp thông tin về việc triển khai thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn TP Hà Nội. Theo đó, lộ trình triển khai thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn TP áp dụng từ 2026 đến 2030. Cụ thể, từ 1/7/2026-31/12/2027 thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực trong vành đai 1.

Mục tiêu 2028 - 2029, mở rộng vùng phát thải thấp toàn bộ vành đai 1 và một số khu vực vành đai 2 trên cơ sở tổng kết điểm thí điểm. Từ 1/1/2030, triển khai vùng phát thải thấp từ vành đai 3 trở vào toàn bộ các phường, xã được quy định. Kể từ năm 2031, các khu vực sẽ áp dụng tiêu chí nêu trên tại Điều 4 của Nghị quyết của HĐND tổ chức vùng phát thải thấp. Ông Nguyễn Minh Tấn cho biết, Nghị quyết quy định nhiều nhóm biện pháp kiểm soát khí thải phương tiện giao thông. Đầu tiên, hỗ trợ phát triển hạ tầng và phương tiện sạch, gồm: khuyến khích phương tiện vận tải công cộng và hành khách; phát triển không gian đi bộ, phương tiện chở xe đạp, các điểm dừng đỗ hợp lý; phát triển các trạm tiếp năng lượng sạch và hạ tầng xử lý pin; tăng cường cung cấp thông tin giao thông và các giải pháp về đa ngành hóa trong giao thông.

Các phương tiện được phép lưu thông gồm: xe không phát thải trực tiếp như xe điện, xe sử dụng pin nhiên liệu, xe sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh thân thiện với môi trường và ưu tiên phương tiện có giấy phép lưu thông đặc thù. Đối với phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, sẽ hạn chế hoặc cấm xe tải trên 3,5 tấn sử dụng nhiên liệu hóa thạch và lưu thông trong những vùng áp dụng phát thải thấp. Cấm xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh qua các ứng dụng công nghệ tại vùng được xác định là vùng phát thải thấp. Xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu là xăng, dầu diesel khác sẽ có hạn chế hoặc cấm theo giờ. Ngoài khung giờ sẽ được lưu thông khi đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn khí thải. Cấm xe ô tô dùng nhiên liệu hóa thạch không đạt mức khí thải 4 theo Quy chuẩn Việt Nam 85 năm 2025 (QCVN 85:2025/BNNMT) và những khung giờ được xác định.

Về chính sách ưu đãi và hỗ trợ tại các vùng phát thải thấp, ông Tấn cho biết, sẽ được áp dụng theo Nghị quyết của HĐND. Về bảo đảm giám sát và minh bạch về mặt công nghệ, Nghị quyết yêu cầu sẽ thiết lập hệ thống giám sát phương tiện và quản lý chất lượng không khí. Tăng cường các hệ thống camera giám sát và tích hợp với hệ thống trí tuệ nhân tạo. Kết hợp kết nối cơ sở dữ liệu của cơ quan đăng kiểm, cơ quan thuế với cơ quan công an. Ứng dụng công nghệ ETC và mã QR trong công tác kiểm soát. Thiết lập các đường dây nóng để tiếp nhận các phản ánh qua VNID và app Hà Nội.

Xây dựng đề án vùng phát thải thấp

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Minh Tấn, để chuẩn bị cho việc triển khai mô hình này, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Xây dựng, UBND các phường trong khu vực vành đai 1 để xây dựng Đề án vùng phát thải thấp. Đề án này sẽ được lấy ý kiến rộng rãi của người dân, các cơ quan, tổ chức có liên quan, các nhà khoa học trước khi trình HĐND TP trong quý 1/2026.

Các đơn vị đang rà soát hiện trạng đồng thời đánh giá và nghiên cứu các giải pháp cho phù hợp với điều kiện thực tế của từng tuyến đường để đề xuất các giải pháp như cấm mô tô, xe gắn máy không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải 4 theo quy định. Cấm trong những khung giờ trong giai đoạn làm thí điểm và lựa chọn khu vực đó có không gian đi bộ, khu vực bảo vệ môi trường nghiêm ngặt như khu di sản văn hóa thế giới, khu di tích quốc gia đặc biệt, nơi đã được hình thành nền tảng về giao thông và du lịch.

Đồng thời lựa chọn một số tuyến đường có khả năng liên thông giữa các phường, bảo đảm kết nối giao thông đồng bộ, bảo đảm thuận tiện cho tổ chức giao thông và kiểm soát phương tiện trong vùng khí thải đạt tiêu chuẩn. Tổ chức rà soát và khảo sát hiện trạng, lên phương án lắp đặt các trạm sạc pin cho xe điện bảo đảm tiêu chuẩn và tăng cường các điểm cho thuê xe đạp, xe đạp điện, các phương tiện giao thông sử dụng điện. Lên phương án lắp đặt và đầu tư các mạng lưới quan trắc chất lượng không khí để đánh giá hiệu quả ở trong vùng phát thải thấp.

Sở Xây dựng đang tiến hành dự thảo và sẽ trình HĐND TP ban hành về Nghị quyết về chính sách, biện pháp hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu sạch trên địa bàn TP Hà Nội và dự kiến sẽ trình vào kỳ họp đầu năm 2026. Ông Trương Mạnh Tuấn, Phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, ô nhiễm không khí hiện nay tập trung chủ yếu tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, đặc biệt nghiêm trọng vào mùa khô với nồng độ bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng. Trước thực trạng này, Kế hoạch quốc gia đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng nhằm "đảo ngược" xu thế ô nhiễm.

Cụ thể, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu giảm 20% nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm so với mức đo đạc của năm 2024, đưa chỉ số này xuống dưới 40µg/m³. Các tỉnh vệ tinh như Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh... cũng đặt mục tiêu giảm trên 10% chỉ số này.

Ông Trương Mạnh Tuấn cho rằng, Dự án ưu tiên trong giai đoạn tới là thí điểm xây dựng vùng phát thải thấp (LEZ) tại Hà Nội và TPHCM. Tại các vùng này, các phương tiện giao thông và nguồn phát sinh ô nhiễm sẽ bị kiểm soát chặt chẽ, kết hợp với các chính sách ưu đãi chuyển đổi sang xe năng lượng sạch. Bên cạnh đó, Hà Nội cũng đặt mục tiêu có tối thiểu 200 công trình xanh vào năm 2030 và thí điểm công nghệ phun sương giảm bụi tại các khu vực trọng điểm. "Chúng ta sẽ hướng tới công nghệ dữ liệu, đo đạc chính xác. Khi có dữ liệu phản ánh đúng thực tế mới có những giải pháp ‘đánh trúng, đánh đúng’ vào các điểm nóng gây ô nhiễm lớn hiện nay" - ông Trương Mạnh Tuấn nhận định.

Theo ông Trương Mạnh Tuấn, Hà Nội đã có nghị quyết, quy định thực hiện Vùng phát thải thấp tại trung tâm Hà Nội. Vùng LEZ sẽ kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải; giảm phát thải PM2.5, NOx, CO và các chất ô nhiễm khác xuống mức an toàn; khuyến khích phương tiện xanh, năng lượng sạch, quản lý chất thải hiệu quả. Điều kiện tổ chức vùng phát thải thấp gồm: khu vực có quy hoạch phát triển giao thông công cộng hoặc đủ hạ tầng đường bộ; có phương án giám sát, đánh giá mức phát thải và quá trình giảm phát thải; đáp ứng giải pháp chuyển đổi phương tiện giao thông phù hợp.

Biện pháp áp dụng trong vùng phát thải thấp:

Đối với hạ tầng giao thông xanh: phát triển vận tải công cộng, xe thân thiện môi trường, không gian đi bộ, xe đạp, trạm năng lượng sạch. Phương tiện được phép: xe không phát thải, xe xanh, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch được ưu tiên lưu thông. Giám sát thông minh: camera AI, hệ thống giám sát chất lượng không khí, phần mềm quản lý phương tiện, đường dây nóng.

Giới hạn nghiêm ngặt: cấm xe tải trên 3.500kg, hạn chế ô tô và xe máy không đạt chuẩn khí thải, cấm xe mô tô kinh doanh trên ứng dụng vận tải. Chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện xanh, ưu đãi thuế phí, xử lý vi phạm và tuyên truyền nâng cao nhận thức.