Khi “đi bão” trượt khỏi ranh giới văn hóa

Hình ảnh tại hầm Kim Liên (Hà Nội), khu vực xảy ra vụ việc nhóm thanh niên đã có hành vi thiếu chuẩn mực với cặp đôi cùng đi bão. Ảnh cắt từ video.

Từ niềm vui chiến thắng đến những hệ lụy không đáng có

Tiếp nối trang sử vàng của bóng đá Việt Nam tại Thường Châu năm 2018, chiến tích tại Jeddah (Saudi Arabia) năm 2026 đã ghi thêm một dấu mốc đáng tự hào. Niềm vui bùng nổ trên mọi phố phường ngay sau khi quả 11m cuối cùng được thực hiện thành công vào lưới U23 Hàn Quốc. Hàng nghìn người dân đổ ra đường ăn mừng trong không khí hân hoan, rợp bóng cờ đỏ sao vàng.

Thế nhưng, ngay trong đêm chiến thắng, những hình ảnh phản cảm tại hầm chui Kim Liên (Hà Nội) đã khiến dư luận vô cùng bức xúc. Một nhóm thanh niên đã có hành vi thiếu chuẩn mực với một cặp đôi cũng đang tham gia "đi bão". Ngay lập tức, Cơ quan Cảnh sát điều tra - CATP Hà Nội đã ra quyết định tạm giữ hình sự 5 đối tượng để điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng.

Nghiêm trọng hơn, tại Quảng Trị, một nhóm thanh niên hẹn nhau “đi bão” lúc nửa đêm đã điều khiển xe máy với tốc độ cao, lạng lách và gây tai nạn thảm khốc khiến 3 người tử vong, 2 người bị thương. Niềm vui chưa kịp trọn vẹn đã bị phủ bóng bởi tang tóc. Liên quan đến vụ việc, Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Quảng Trị đã phê chuẩn quyết định khởi tố bị can đối với 4 thanh thiếu niên.

Những sự việc này không phải cá biệt. Sau mỗi trận thắng, tình trạng tụ tập đua xe trái phép, sử dụng rượu bia và gây rối trật tự công cộng lại tái diễn tại nhiều địa phương. “Đi bão” từ một hoạt động ăn mừng tự phát đã bị một bộ phận biến tướng thành cái cớ để thể hiện bản thân một cách liều lĩnh, coi thường pháp luật.

Không chỉ là vi phạm giao thông hay gây rối, những cuộc "đi bão" còn đang bị lợi dụng cho những hành vi tội phạm khác. Anh Phạm Lê (phường Thanh Xuân, Hà Nội) bày tỏ sự băn khoăn về việc niềm vui đang dần bị biến chất. Theo anh, đã có rất nhiều vụ trộm cắp xảy ra trong lúc hỗn loạn: từ việc mất cờ ở nhiều nhà dân, chùa chiền cho đến trộm chó, điện thoại, thậm chí là cả đồ dùng sinh hoạt của người dân. "Niềm vui chiến thắng chỉ thực sự trọn vẹn khi tất cả cùng được vui", anh Phạm Lê nhấn mạnh.

Dưới góc nhìn xã hội học, các chuyên gia cho rằng, trong đám đông cuồng nhiệt, con người dễ đánh mất khả năng kiểm soát hành vi. Sự phấn khích tập thể tạo ra cảm giác "vô danh", khiến nhiều người lầm tưởng hành vi sai trái của mình sẽ không bị nhận diện. Khi sự cuồng nhiệt không được kiểm soát, nó dễ dàng chuyển hóa thành sự kích động.

Trên thực tế, khi hàng nghìn người xuống đường, ranh giới giữa vui mừng và vi phạm pháp luật trở nên rất mong manh. Nhiều thanh thiếu niên coi việc nẹt pô, bốc đầu xe là cách để "nổi bật" hay có những hành vi lệch chuẩn để đùa vui giữa đám đông mà quên rằng pháp luật luôn hiện hữu. Hậu quả của vài giây hưng phấn bốc đồng thường là những tương lai bị cắt ngang, những gia đình tan nát hoặc những vết nhơ pháp lý đeo bám suốt đời. Từ “đi bão” đến đi bệnh viện hay vướng vào vòng lao lý đôi khi chỉ cách nhau một cú vít ga.

Pháp luật không đứng ngoài cuộc vui

Pháp luật không cấm đoán niềm vui, nhưng không cho phép biến cảm xúc thành cái cớ để xâm phạm trật tự xã hội hay tính mạng con người. Các hành vi gây rối, đua xe, chống người thi hành công vụ đều có chế tài xử lý nghiêm khắc, từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

Luật sư Hoàng Thị Dinh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) khẳng định, pháp luật hình sự không coi tâm lý hưng phấn hay bị tác động bởi đám đông là căn cứ để miễn trừ trách nhiệm. Cơ quan tố tụng sẽ chỉ xem xét hành vi, lỗi và hậu quả thực tế để xử lý. Vì vậy, mọi hành vi vi phạm khi "đi bão" đều bị xử lý bình đẳng như bất kỳ trường hợp nào khác.

Tuy nhiên, luật sư Hoàng Thị Dinh cũng cho rằng, việc xử phạt chỉ là giải quyết phần ngọn. Tuổi trẻ cần được khuyến khích sống hết mình nhưng phải có giới hạn, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng. Không ai có quyền lấy niềm vui của mình để đánh đổi sự an toàn của người khác. Sâu xa hơn, cần sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật. Gia đình phải là nơi rèn rũa nhân cách, tránh việc buông lỏng quản lý hoặc dung túng cho sự bốc đồng của con em. Nhà trường cần chú trọng dạy văn hóa ứng xử nơi công cộng, giúp học sinh hiểu rằng tự do cá nhân phải đi đôi với trách nhiệm xã hội.

Bên cạnh đó, truyền thông và các tổ chức đoàn thể đóng vai trò then chốt trong việc định hướng, tôn vinh những hình ảnh cổ vũ văn minh và phê phán quyết liệt các hành vi lệch chuẩn.

Bóng đá mang lại cảm xúc, kết nối cộng đồng và khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Nhưng niềm tự hào ấy chỉ thực sự trọn vẹn khi được thể hiện bằng hành vi văn minh, có trách nhiệm. Nhiều quốc gia đã chứng minh rằng, người hâm mộ hoàn toàn có thể ăn mừng cuồng nhiệt mà vẫn tuân thủ pháp luật, tôn trọng không gian chung và bảo đảm an toàn cho cộng đồng.