Hòa giải viên cơ sở trong thời đại số: Phát hiện sớm, hóa giải kịp thời

Ông Mai Văn Liên, hòa giải viên Tổ dân phố số 10, phường Phú Thượng (Hà Nội). Ảnh N.D

Sinh năm 1950, ở tuổi thất thập cổ lai hy, ông Mai Văn Liên (phường Phú Thượng, Hà Nội) vẫn giữ được sự nhanh nhẹn, nhiệt huyết với công việc hòa giải ở cơ sở. Gắn bó với vai trò hòa giải viên từ năm 1992, ông không còn nhớ mình đã tham gia hòa giải bao nhiêu vụ việc, trải qua bao nhiêu lần “đau đầu” vì mâu thuẫn của người dân. Hơn 30 năm qua, cùng với sự phát triển của xã hội, đời sống ngày càng hiện đại, kinh nghiệm hòa giải của ông cũng theo đó mà dày dặn hơn.

“Những ngày đầu tham gia công tác hòa giải, do chưa nắm hết các quy định của pháp luật, việc xử lý các vụ việc chủ yếu dựa vào cái tình, cái lý và lẽ phải trong cộng đồng. Tuy nhiên, khi ý thức rõ hơn về vai trò, trách nhiệm của một hòa giải viên cơ sở, tôi xác định không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm sống. Từ đó, tôi chủ động học tập, tìm hiểu và tự trau dồi kiến thức pháp luật, từ Luật Đất đai, các quy định liên quan đến trẻ em, phòng, chống bạo lực gia đình… đến các quy định về khiếu nại, tố cáo. Có nền tảng pháp lý vững hơn, việc hòa giải cũng trở nên nhuần nhuyễn hơn, kết hợp hài hòa giữa tình và lý để thuyết phục các bên liên quan” – ông Mai Văn Liên chia sẻ.

Theo ông, việc nắm vững các quy định pháp luật, cập nhật kịp thời những sửa đổi, bổ sung là yêu cầu không thể thiếu đối với hòa giải viên trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, pháp luật thôi chưa đủ, người hòa giải còn phải hiểu phong cách sống, tập quán, lề thói của cộng đồng dân cư nơi mình sinh sống thì mới có thể xử lý thấu tình đạt lý các vụ việc phát sinh.

Trong quá trình công tác, ông Mai Văn Liên đã tham gia hòa giải nhiều vụ việc thuộc các lĩnh vực khác nhau, từ tranh chấp đất đai, mâu thuẫn gia đình cho đến xích mích giữa hàng xóm, láng giềng. Theo ông, để hòa giải thành công, hòa giải viên phải biết phân tích, nhìn nhận và linh hoạt xử lý từng vụ việc theo từng hoàn cảnh cụ thể. Muốn vậy, người hòa giải phải nắm rõ câu chuyện, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của các bên liên quan, đồng thời làm rõ nguồn cơn, nguyên nhân sâu xa của mỗi mâu thuẫn.

“Trong nhiều năm làm công tác hòa giải, chúng tôi đã hóa giải được không ít mâu thuẫn, có vụ việc nhỏ nhưng cũng có vụ việc rất phức tạp. Qua đó càng thấy rõ, hòa giải ở cơ sở có vai trò đặc biệt quan trọng. Giải quyết được mâu thuẫn ngay từ gốc sẽ hạn chế tối đa tình trạng khiếu kiện, khiếu nại vượt cấp, kéo dài” – ông Mai Văn Liên nhấn mạnh.

Trong thời đại chuyển đổi số, ông Mai Văn Liên cho rằng, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác hòa giải và tuyên truyền, phổ biến pháp luật là hết sức cần thiết. Thông qua các nhóm Zalo của tổ dân phố, các nhóm cộng đồng liên quan, các hòa giải viên có thể nhanh chóng nắm bắt thông tin, kịp thời phát hiện những mâu thuẫn, bất đồng mới phát sinh. Từ đó, chủ động tiếp cận, giải thích, tuyên truyền để hóa giải ngay từ khi mâu thuẫn còn ở dạng tiềm ẩn, không để phát sinh thành vụ việc phức tạp.

Chia sẻ về sự vất vả của đội ngũ cán bộ phường, xã trong quá trình vận hành chính quyền hai cấp, ông Mai Văn Liên cho biết, các hòa giải viên luôn xác định mình không đứng ngoài cuộc. Trên thực tế, hòa giải viên ở cơ sở chính là cánh tay nối dài của chính quyền, trực tiếp hỗ trợ, hướng dẫn người dân khi gặp khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các thủ tục hành chính, nhất là những thủ tục liên quan đến ứng dụng công nghệ, dịch vụ công trực tuyến. Bên cạnh đó, các hòa giải viên còn phối hợp chặt chẽ với Đoàn Thanh niên để hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận và hoàn thiện hồ sơ hành chính, góp phần giảm tải cho bộ máy chính quyền cơ sở, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ Nhân dân.

Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên cơ sở Công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn TP Hà Nội luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của T.Ư, ...

Minh Dương