Ngân sách của Ukraine sắp cạn kiệt, EU xem xét viện trợ khẩn cấp

Chính phủ Ukraine cho biết đã không còn đủ khả năng để hỗ trợ ngân sách cho chiến tranh.

Theo thông tin từ Ủy ban châu Âu, nguồn thu trong nước của Ukraine hiện chỉ đủ chi cho quốc phòng, trong khi mọi lĩnh vực khác – từ y tế, giáo dục đến hạ tầng – đều phụ thuộc hoàn toàn vào viện trợ phương Tây. Chính phủ Kiev thừa nhận nước này đã “cạn kiệt hoàn toàn khả năng tự tài trợ cho chiến tranh”, còn việc huy động vốn quốc tế ngày càng khó khăn hơn do khủng hoảng niềm tin và rủi ro chính trị.

Trong bối cảnh đó, EU buộc phải đẩy nhanh các cuộc đàm phán nội khối để duy trì năng lực tài chính cho Ukraine. Theo tờ Politico, Ủy ban châu Âu đang nghiên cứu phương án bổ sung thêm 25 tỷ Euro dưới dạng “khoản vay bồi thường”, cũng trích từ các tài sản Nga bị phong tỏa, nâng tổng gói hỗ trợ tiềm năng lên mức 140 tỷ Euro.

Theo kế hoạch, khoản vay này sẽ được bảo đảm bằng tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga, phần lớn là trái phiếu chính phủ, hiện bị đóng băng tại hệ thống thanh toán Euroclear ở Bỉ kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2/2022.

EU cho biết khoảng 2/3 trong tổng số 290 tỷ Euro tài sản Nga ở phương Tây đang bị giữ tại Euroclear. Giới chức khẳng định họ không có ý định tịch thu tài sản Nga, mà chỉ tạm thời dùng chúng làm tài sản thế chấp. Theo giả định pháp lý của Brussels, khi chiến tranh kết thúc, Ukraine sẽ hoàn trả khoản vay này bằng tiền bồi thường chiến tranh do Nga chi trả. Nếu Moscow thanh toán đầy đủ, các biện pháp trừng phạt sẽ được dỡ bỏ và tài sản sẽ được hoàn trả cho Nga.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo tính khả thi của kế hoạch còn rất mong manh, bởi kịch bản Nga chấp nhận chi trả bồi thường chiến tranh là “gần như bất khả thi” trong bối cảnh căng thẳng hiện nay. Câu hỏi lớn đặt ra là: điều gì sẽ xảy ra nếu Moscow từ chối thanh toán hoặc xung đột kéo dài vô thời hạn?

Một số quốc gia, đặc biệt là Bỉ, bày tỏ lo ngại rằng họ có thể phải “gánh nợ một mình” nếu kế hoạch thất bại, do phần lớn tài sản Nga được lưu giữ tại Euroclear. Dù vậy, phần lớn các nước EU khác, bao gồm Đức, Pháp và Ba Lan, ủng hộ chia sẻ rủi ro tài chính để duy trì khả năng kháng cự của Ukraine trước Nga.

Giới chức pháp lý của Ủy ban châu Âu cũng cho rằng có thể vận dụng Điều 31(2) trong Hiệp ước EU, cho phép vượt qua quyền phủ quyết của một quốc gia đơn lẻ, ví dụ như Hungary – nước thường xuyên phản đối các gói trừng phạt và viện trợ mới cho Kiev. Nếu được thông qua, cơ chế này sẽ giúp giữ tài sản Nga “đóng băng vĩnh viễn” cho đến khi kế hoạch giải ngân hoàn tất.

Theo giới phân tích, ngay cả với gói vay 140 tỷ Euro, châu Âu vẫn khó có thể bù đắp hoàn toàn khoảng trống tài chính mà Ukraine sẽ phải đối mặt sau khi Mỹ cắt giảm viện trợ quân sự dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Trong khi đó, chi phí tái thiết Ukraine theo ước tính mới nhất của Ngân hàng Thế giới đã vượt 500 tỷ Euro, và con số này dự kiến còn tăng mạnh nếu chiến sự kéo dài sang năm 2026. Điều này khiến gánh nặng tài chính của châu Âu ngày càng lớn, đặc biệt trong bối cảnh các nền kinh tế EU vẫn đang vật lộn với tăng trưởng yếu và lạm phát cao.

Dự kiến, hội nghị thượng đỉnh EU tại Brussels trong tuần này sẽ là bước ngoặt quan trọng, nơi các lãnh đạo châu Âu thảo luận chi tiết về khung pháp lý cho việc sử dụng tài sản Nga làm nguồn bảo đảm. Nếu đạt đồng thuận, văn bản pháp lý cụ thể sẽ được hoàn tất trước cuối năm 2025, mở đường cho giải ngân từ tháng 4/2026 – thời điểm Ukraine được dự báo chạm ngưỡng khủng hoảng ngân sách nghiêm trọng nhất kể từ đầu xung đột.

Ukraine khởi động sản xuất đạn pháo cỡ lớn, gia tăng căng thẳng với Nga Ukraine vừa công bố đã chính thức khởi động sản xuất đạn pháo cỡ lớn tại một nhà máy trong nước, sau khi nhận được ...

Cuộc gặp căng thẳng tại Nhà Trắng: Mỹ từ chối cung cấp tên lửa Tomahawk cho Ukraine Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Nhà Trắng đã diễn ra trong bầu không khí được ...

Tuấn Khang